MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY DRAMATIK ASARLARINING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v19iB.1848Keywords:
Mahmudxo‘ja Behbudiy, dramaturgiya, leksika, leksik-semantik xususiyat, jadid adabiyoti, ijtimoiy-ma’rifiy leksika, diniy-axloqiy leksika, o‘zlashma so‘zlar, badiiy til, lingvopoetika.Abstract
Mazkur maqolada Mahmudxo‘ja Behbudiy dramatik asarlarining leksik-semantik xususiyatlari lingvistik va uslubiy jihatdan tadqiq etiladi. Adib dramaturgiyasi tilida qo‘llangan leksik birliklarning mazmuniy tarkibi, semantik guruhlari, tarixiy-madaniy va ijtimoiy-ma’rifiy mohiyati tahlil qilinadi. Xususan, asarlar leksikasidagi umumxalq tiliga xos birliklar, ijtimoiy-siyosiy, ma’rifiy, diniy-axloqiy hamda milliy-madaniy mazmunni ifodalovchi so‘zlar, shuningdek, arabcha va fors-tojikcha o‘zlashmalarning semantik-uslubiy vazifalariga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqotda tavsifiy, leksik-semantik, kontekstual va qiyosiy tahlil metodlaridan foydalanilib, leksik birliklarning qahramonlar nutqini individuallashtirish, davr ijtimoiy muhitini aks ettirish hamda muallifning ma’rifatparvarlik g‘oyalarini ifodalashdagi o‘rni ochib beriladi. Tahlillar natijasida Behbudiy dramaturgiyasi leksikasi XX asr boshlaridagi o‘zbek adabiy tili taraqqiyoti, jadidchilik davri ijtimoiy-ma’rifiy tafakkuri va milliy til imkoniyatlarini o‘zida mujassamlashtirgan muhim lingvistik manba ekanligi asoslanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Behbudiy M. Tanlangan asarlar. Tuzatilgan va to‘ldirilgan 2-nashri. – Toshkent: Ma’naviyat, 1999. – 279 b.
2. Qosimov B. Milliy uyg‘onish: jasorat, ma’rifat, fidoyilik. – Toshkent: Ma’naviyat, 2002. – 396 b.
3. Qosimov B. Maslakdoshlar: Behbudiy, Ajziy, Fitrat. – Toshkent, 1994.
4. Yo‘ldoshev M. Badiiy matn va uning lingvopoetik tahlili asoslari. – Toshkent, 2007.
5. Yo‘ldoshev M. Badiiy matn lingvopoetikasi. – Toshkent: Fan, 2008.
6. Yo‘ldoshev M. Badiiy matnning lisoniy tahlili. – Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2010.
7. Shomaqsudov A., Rasulov I., Qo‘ng‘urov R., Rustamov H. O‘zbek tili stilistikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1983.
8. Shoabdurahmonov Sh. va boshq. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: O‘qituvchi, 1980.
9. Mamajonov A. Tekst lingvistikasi. – Toshkent, 1989.
10. Mirzayev I. Lingvistik poetika va uning filologik tahlildagi o‘rni // Tilshunoslikning dolzarb masalalari: ilmiy maqolalar to‘plami. – Toshkent: Universitet, 2002. – B. 22–28.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.