TOHIR MALIKNING “ODAMIYLIK MULKI” ASARIDA NAVOIY HIKMATLARI TALQINI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1820Keywords:
Tohir Malik, Alisher Navoiy, odamiylik, komil inson, hikmat, adolat, vijdon, ma’rifatparvarlik.Abstract
Ushbu maqolada Tohir Malikning “Odamiylik mulki” asarida Alisher Navoiy hikmatlari va ma’naviy-axloqiy qarashlarining zamonaviy badiiy-falsafiy talqini tadqiq etiladi. Asarda odamiylik, komil inson, adolat, vijdon, ilm-ma’rifat, nafsni tarbiyalash, halollik va ijtimoiy mas’uliyat kabi tushunchalarning mazmun-mohiyati Navoiy merosi bilan qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Navoiy ijodida shakllangan insonparvarlik va komillik g‘oyalarining Tohir Malik tomonidan zamonaviy hayotiy voqelik, insoniy munosabatlar va ma’naviy muammolar bilan bog‘langan holda qayta talqin etilishi yoritiladi. Shuningdek, “Mahbub ul-qulub”, “Hayrat ul-abror”, “Lison ut-tayr”, “Farhod va Shirin”, “Saddi Iskandariy” kabi asarlarda ilgari surilgan axloqiy-falsafiy qarashlarning “Odamiylik mulki”dagi g‘oyalar bilan mushtarak jihatlari ochib beriladi. Tadqiqotda Navoiy hikmatlarining asardagi badiiy-g‘oyaviy vazifasi, ularning shaxs ma’naviyatini shakllantirish va axloqiy tafakkurni rivojlantirishdagi ahamiyatiga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, mumtoz adabiy merosning zamonaviy adabiyotdagi davomiyligi hamda Navoiy g‘oyalarining bugungi ta’lim-tarbiya jarayonidagi ma’naviy-pedagogik imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi. Maqolada qiyosiy-tahliliy, tarixiy-tipologik, germenevtik va kontekstual metodlardan foydalanilgan. Maqolada, shuningdek, Navoiy hikmatlarining Tohir Malik asarida bevosita iqtibosdan tashqari, g‘oyaviy-estetik va mazmuniy davomiylik shaklida namoyon bo‘lishiga e’tibor qaratiladi. Yozuvchining mumtoz adabiy merosga murojaati insonning ichki dunyosi, axloqiy tanlovi va jamiyat oldidagi mas’uliyatini yoritishga xizmat qiluvchi badiiy vosita sifatida baholanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Abdullayeva, I. Odamiylik va axloqiy qadriyatlar zamonaviy o‘zbek adabiyotida. I. Abdullayeva // O‘zbekiston adabiyoti va san’ati. – 2019. – № 3 (5). – B. 45–53.
2. Alimov, S. Tohir Malik ijodida Navoiy merosi talqini. S. Alimov // Adabiy meros jurnali. – 2020. – № 1 (12). – B. 60–69.
3. Karimov, T. Navoiy hikmatlarining zamonaviy talqini. T. Karimov // Ilmiy maqolalar to‘plami. – Toshkent, 2018. – B. 112–121.
4. Malik, T. Ma’naviyat va odamiylik. – Toshkent : Adabiyot va san’at nashriyoti, 2020.
5. Malik, T. Odamiylik mulki. – Toshkent : Ma’rifat nashriyoti, 2024.
6. Mirziyoyev, Sh. M. O‘zbekistonning ma’naviy merosi va yoshlar tarbiyasi. – Toshkent : O‘zbekiston Respublikasi Matbuot va axborot agentligi, 2021.
7. Navoiy, A. Xamsa. – Toshkent : O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 1991.
8. Navoiy, A. Lison ut-Tayr va hikmatlar. – Toshkent : Sharq nashriyoti, 2008.
9. Rasulov, D. Komil inson tushunchasi va Navoiy falsafasi. D. Rasulov // Ma’naviyat va tarbiya. – 2017. – № 2 (8). – B. 33–42.
10. Sobirov, M. O‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyoti: ma’naviy va pedagogik yondashuvlar. – Toshkent : Fan nashriyoti, 2022.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.