TIBBIY DISKURS INSTITUTSIONAL MULOQOT TURI SIFATIDA: KOMMUNIKATIV-PRAGMATIK XUSUSIYATLAR

TIBBIY DISKURS INSTITUTSIONAL MULOQOT TURI SIFATIDA: KOMMUNIKATIV-PRAGMATIK XUSUSIYATLAR

Authors

  • Madinaxon Orifjonova Qo‘qon universiteti Andijon filiali Tibbiyotda tillarni o‘qitish kaferdasi o‘qituvchisi.

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1819

Keywords:

tibbiy diskurs, institutsional muloqot, pragmatika, epistemik vakolat, direktiv, baholash, adresat.

Abstract

Maqolada tibbiy diskursning institutsional tabiati kommunikativ maqsad, ishtirokchilar vakolati, nutqiy harakat va adresat omili orqali tahlil qilinadi. Yangi o‘zbek va xorijiy tadqiqotlar sintezi asosida epistemik hamda deontik munosabatlar farqlanadi. Og‘zaki muloqot bilan yozma qayd o‘rtasidagi bog‘lanishni izohlovchi besh tarkibli pragmatik model taklif etiladi. Tibbiy konsultatsiya jarayonida savol, tavsiya, ogohlantirish va baholash kabi nutqiy harakatlarning qanday shakllanishi, ularning shifokor va bemor o‘rtasidagi kommunikativ munosabatga ta’siri hamda og‘zaki axborotning yozma tibbiy qaydga transformatsiyasi alohida yoritiladi. Shuningdek, tibbiy diskursda epistemik ishonch darajasi, deontik yo‘nalish, adresatga moslashuv va baholovchi birliklarning funksional xususiyatlari o‘zaro bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari tibbiy muloqotni lingvistik jihatdan tavsiflash, kasbiy tilni o‘qitish va o‘zbek-ingliz tibbiy diskursini qiyosiy o‘rganish uchun nazariy-metodik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.  Tibbiy konsultatsiya jarayonida savol, tavsiya, ogohlantirish va baholash kabi nutqiy harakatlarning qanday shakllanishi, ularning shifokor va bemor o‘rtasidagi kommunikativ munosabatga ta’siri hamda og‘zaki axborotning yozma tibbiy qaydga transformatsiyasi alohida yoritiladi. Shuningdek, tibbiy diskursda epistemik ishonch darajasi, deontik yo‘nalish, adresatga moslashuv va baholovchi birliklarning funksional xususiyatlari o‘zaro bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari tibbiy muloqotni lingvistik jihatdan tavsiflash, kasbiy tilni o‘qitish va o‘zbek-ingliz tibbiy diskursini qiyosiy o‘rganish uchun nazariy-metodik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Burxonova M. Professional diskurs va maxsus maqsadlar uchun til: tibbiy kommunikatsiyaning lingvistik asoslari // Philology Matters. – 2025. – 2025/D4. – B. 32–46. – DOI: 10.36078/987655402.

2. Barnes R. K., Woods C. J. Communication in Primary Healthcare: A State-of-the-Art Literature Review of Conversation-Analytic Research // Research on Language and Social Interaction. – 2024. – Vol. 57, No. 1. – P. 7–37. – DOI: 10.1080/08351813.2024.2305038.

3. Tang C., Ogiermann E., Efeoglu-Ozcan E. Directives as Health Communication: A Corpus-Based Study // Corpus Pragmatics. – 2026. – Vol. 10, No. 1. – Article 34. – DOI: 10.1007/s41701-026-00238-4.

4. Thompson L., McCabe R. How Psychiatrists Recommend Treatment and Its Relationship with Patient Uptake // Health Communication. – 2018. – Vol. 33, No. 11. – P. 1345–1354. – DOI: 10.1080/10410236.2017.1350916.

5. Martin J. R., White P. R. R. The Language of Evaluation: Appraisal in English. – Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2005. – 278 p. – DOI: 10.1057/9780230511910.

6. Park J., Saha S., Chee B., Taylor J., Beach M. C. Physician Use of Stigmatizing Language in Patient Medical Records // JAMA Network Open. – 2021. – Vol. 4, No. 7. – Article e2117052. – DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2021.17052.

7. Goddu A. P., O’Conor K. J., Lanzkron S., Saheed M. O., Saha S., Peek M. E., Haywood C., Beach M. C. Do Words Matter? Stigmatizing Language and the Transmission of Bias in the Medical Record // Journal of General Internal Medicine. – 2018. – Vol. 33, No. 5. – P. 685–691. – DOI: 10.1007/s11606-017-4289-2.

8. Vanka A., Johnston K. T., Delbanco T., DesRoches C. M., Garcia A., Salmi L., Blease C. Guidelines for Patient-Centered Documentation in the Era of Open Notes: Qualitative Study // JMIR Medical Education. – 2025. – Vol. 11. – Article e59301. – DOI: 10.2196/59301.

9. Austin J. L. How to Do Things with Words. – Oxford: Clarendon Press, 1962. – 174 p.

10. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969. – 203 p.

11. Goffman E. Forms of Talk. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1981. – 335 p.

12. Heritage J., Maynard D. W. (eds.). Communication in Medical Care: Interaction Between Primary Care Physicians and Patients. – Cambridge: Cambridge University Press, 2006. – 548 p.

Published

2026-08-19

Iqtiboslik olish

Orifjonova, M. (2026). TIBBIY DISKURS INSTITUTSIONAL MULOQOT TURI SIFATIDA: KOMMUNIKATIV-PRAGMATIK XUSUSIYATLAR. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 19(A), 230–234. https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1819
Loading...