MUHANDISLIK GEOMETRIYASI VA KOMPYUTER GRAFIKASI TA’LIMIDA 3D MODELLASHTIRISH ASOSIDA FAZOVIY VIZUALIZATSIYANI RIVOJLANTIRISH

MUHANDISLIK GEOMETRIYASI VA KOMPYUTER GRAFIKASI TA’LIMIDA 3D MODELLASHTIRISH ASOSIDA FAZOVIY VIZUALIZATSIYANI RIVOJLANTIRISH

Authors

  • Gulnoraxon Mamasidikova Qo‘qon shahar, 21-maktab oʻqituvchisi.

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1811

Keywords:

3D modellashtirish, fazoviy vizualizatsiya, muhandislik geometriyasi, kompyuter grafikasi, grafik kompetensiya, audio-video texnologiyalar, raqamli ta’lim muhiti, fazoviy tafakkur, interaktiv modellashtirish.

Abstract

Mazkur maqolada bo‘lajak muhandislarning grafik kompetensiyalarini rivojlantirishda 3D modellashtirish, fazoviy vizualizatsiya hamda audio-video texnologiyalarining metodik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Muhandislik geometriyasi va kompyuter grafikasi fanlarini o‘qitishda ikki o‘lchamli chizma va uch o‘lchamli model o‘rtasidagi bog‘liqlikni shakllantirish, geometrik obyektlarni fazoda tasavvur qilish, ularni yaratish, o‘zgartirish, aylantirish, kesimlarini hosil qilish va turli proyeksiyalarda tahlil qilish jarayonlariga alohida e’tibor qaratiladi.  Tadqiqotda raqamli modellashtirish muhitining talabalarning mustaqil grafik faoliyatini tashkil etishdagi imkoniyatlari ham ko‘rib chiqiladi. 3D obyektlar bilan amaliy ishlash orqali geometrik masalalarni kuzatish, sinab ko‘rish va qayta konstruksiyalash imkoniyatlarining kengayishi ta’lim mazmunini amaliy muhandislik vazifalariga yaqinlashtiradi. Shuningdek, turli murakkablikdagi modellashtirish topshiriqlarini izchil qo‘llash orqali talabalarning individual tayyorgarlik darajasini hisobga olish va ularning grafik faoliyatini bosqichma-bosqich rivojlantirish imkoniyati yuzaga keladi. Ushbu yondashuv muhandislik grafikasi mashg‘ulotlarida mustaqil ishlash, geometrik qarorlarni asoslash va raqamli loyihalash ko‘nikmalarini shakllantirish uchun metodik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Budinoff H., McMains S. Relationships between spatial visualization ability and student outcomes in a 3D modeling course // Engineering Design Graphics Journal. – 2018. – Vol. 82. – No. 1. – P. 17–23.

2. Wang Q., Ding Y., Wang J., Yu Q. Explicit Instructions to Improve Spatial Visualization Skills of College Engineering Students // Journal of Civil Engineering Education. – 2025. – Vol. 151. – No. 4. – DOI: 10.1061/JCEECD.EIENG-2124.

3. Kösa T., Karakuş F. The Effects of Computer-Aided Design Software on Engineering Students’ Spatial Visualisation Skills // European Journal of Engineering Education. – 2018. – Vol. 43. – No. 2. – P. 296–308. – DOI: 10.1080/03043797.2017.1370578.

4. Katona J. The CAD 3D Course Improves Students’ Spatial Skills in the Technology and Design Education // YBL Journal of Built Environment. – 2019. – Vol. 7. – No. 1. – P. 26–37.

5. Fleisig R. V., Robertson A., Spence A. D. Improving the Spatial Visualization Skills of First Year Engineering Students // Proceedings of the Canadian Engineering Education Association (CEEA). – 2011. – DOI: 10.24908/pceea.v0i0.4050.

6. Qarshiyev O. N. Muhandislik va kompyuter grafikasi. – 2024.

7. Khine M. S. (ed.). Visual-Spatial Ability in STEM Education: Transforming Research into Practice. – Cham: Springer, 2017. – 263 p.

8. Uttal D. H., Cohen C. A. Spatial Thinking and STEM Education: When, Why, and How? // Psychology of Learning and Motivation. – 2012. – Vol. 57. – P. 147–181. – DOI: 10.1016/B978-0-12-394293-7.00004-2.

9. Sorby S. A. Developing 3-D Spatial Visualization Skills // Engineering Design Graphics Journal. – 1999. – Vol. 63. – No. 2. – P. 21–32.

10. Buckley J., Seery N., Canty D. Spatial Cognition in Engineering Education: Developing a Spatial Ability Framework to Support the Translation of Theory into Practice // European Journal of Engineering Education. – 2018. – Vol. 43. – No. 6. – P. 733–752.

11. Zhu C., Leung C. O. Y., Lagoudaki E., et al. Fostering Spatial Ability Development in and for Authentic STEM Learning // Frontiers in Education. – 2023. – Vol. 8. – Article 1138607. – DOI: 10.3389/feduc.2023.1138607.

12. Gittinger M., Seery N., Buckley J., et al. Systematic Review of Spatial Abilities and Virtual Reality: The Role of Interaction // Journal of Engineering Education. – 2024. – DOI: 10.1002/jee.20568.

13. Duffy G., Sorby S., Bowe B. An Investigation of the Role of Spatial Ability in Representing and Solving Word Problems among Engineering Students // Journal of Engineering Education. – 2020. – Vol. 109. – No. 3. – P. 424–442. – DOI: 10.1002/jee.20349.

Published

2026-08-19

Iqtiboslik olish

Mamasidikova, G. (2026). MUHANDISLIK GEOMETRIYASI VA KOMPYUTER GRAFIKASI TA’LIMIDA 3D MODELLASHTIRISH ASOSIDA FAZOVIY VIZUALIZATSIYANI RIVOJLANTIRISH. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 19(A), 207–211. https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1811
Loading...