O‘ZBEKISTONDA KITOB NASHRI VA SAVDOSI TIZIMINING RIVOJLANISH TARIXI

Abstract

Mazkur maqola O‘rta Osiyoda kitob nashri va kitob savdosi tizimining 1920-1950 yillardagi shakllanishi, rivojlanishi va tizimli o‘zgarishlarni o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada shu davrlarda faoliyat yuritgan O‘zbekiston davlat kitob palatasida shakllangan bibliografik ma’lumotlar, O‘zbekiston  Vazirlar Kengashi davlat bosmaxona qo‘mitasining arxiv hujjatlari, O‘zbekiston kitob savdosi assosiatsiyasining arxiv materiallari, davriy matbuot materiallari, O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi materiallari, Toshkent davlat universitetining ilmiy ishlari, “Правда Востока”, “Известия” газетаси “Советский Ўзбекистан сегодня” jurnallari, kitob kataloglari va ilmiy adabiyotlar asosiy manba sifatida qo‘llanildi. Kitobchilik  sohasining taraqqiyoti tarixiy-xronologik, manbashunoslik, qiyosiy-tahliliy, tizimli yondashuv va kontent-tahlil usullari asosida tahlil qilindi. Shuningdek, maqolada kitob nashri va savdosi tizimining alohida nashriyot yoki bosmaxona faoliyati sifatidagi emas, balki jamiyatning ma’naviy-ma’rifiy va axborot ehtiyojlarini ta’minlovchi yaxlit tizim sifatida shakllanish jarayoniga e’tibor qaratiladi. Nashriyotlar, bosmaxonalar, kitob savdo tarmoqlari, kutubxonalar va matbaa mutaxassislarini tayyorlash bilan bog‘liq jarayonlarning o‘zaro aloqasi tarixiy izchillik asosida yoritiladi. Kitob mahsulotlarining mazmuni, nashr hajmi va tarqatish imkoniyatlaridagi o‘zgarishlar orqali davlatning madaniy siyosati hamda axborot makonini boshqarish mexanizmlarining ta’siri ochib beriladi. Mazkur yondashuv O‘zbekistonda kitobchilik sohasining tashkiliy tuzilmasi qanday shakllanganini, uning jamiyatdagi mavqeyi va faoliyat yo‘nalishlari qaysi omillar ta’sirida o‘zgarganini yaxlit tarixiy jarayon sifatida anglash imkonini beradi.