ISTIQLOL DAVRI O‘ZBEK SHE’RIYATIDA SHAXS IDENTITETINING BADIIY TALQINI (Usmon Azimning “Iqrorlik” she’ri tahlili asosida)
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v16i.1761Keywords:
: shaxs identiteti, lirik qahramon, o‘zlik, teatr metaforasi, haqiqiy o‘zlik, narrativ identitet, dramaturgik yondashuv, axloqiy identitet, refleksiv o‘zlik, ekzistensializm, Usmon Azim, zamonaviy o‘zbek she’riyatiAbstract
Maqolada Usmon Azimning “Iqrorlik” she’rida shaxs identitetining ifodalanishi dunyoning teatr sifatidagi markaziy metaforasi orqali tadqiq etiladi. Tahlil lirik qahramonning ijtimoiy kutilmalar, tanqid, qo‘rquv va tashqaridan yuklangan rollar bilan to‘qnashgan holda o‘zining haqiqiy “men”ini saqlab qolish uchun olib boradigan kurashiga qaratilgan. She’rda identitet taqlid yoki moslashuv sifatida emas, balki vijdon, e’tiqod, taqdir va ichki haqiqatga sadoqat tarzida talqin qilinadi. Erving Goffmanning dramaturgik yondashuvi ijtimoiy ijro va o‘zini namoyon etish o‘rtasidagi munosabatni izohlashda qo‘llanadi, Pol Rikyorning narrativ identitet nazariyasi esa o‘zlikning tanlovlar, sinovlar va davomiylik jarayonida qanday shakllanishini yoritadi. Charlz Teylorning identitetning axloqiy mohiyati haqidagi qarashlari hamda Entoni Giddensning o‘zlikni refleksiv loyiha sifatida talqin etishi lirik qahramonning axloqiy pozitsiyasini yanada chuqurroq anglashga xizmat qiladi. Tadqiqot yakunida “Iqrorlik” zamonaviy o‘zbek poetik-falsafiy tafakkurida qarshilik, mas’uliyat, o‘zini anglash va o‘zining haqiqiy roliga sadoqatga tayangan shaxs identitetining dramatik-ekzistensial modelini ifodalashi asoslanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Goffman E. The Presentation of Self in Everyday Life. – Garden City, New York: Doubleday Anchor Books, 1959. – P.15.
2. Ricoeur P. Oneself as Another / translated by K. Blamey. – Chicago; London: The University of Chicago Press, 1992. – P. 113–140.
3. Taylor Ch. Sources of the Self: The Making of the Modern Identity. – Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1989. – P.5.
4. Giddens A. Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age. – Stanford, California: Stanford University Press, 1991. – P.52–55.
5. Erikson E.H. Identity: Youth and Crisis. – New York: W.W. Norton, 1968.
6. Marcia J.E. Development and Validation of Ego-Identity Status // Journal of Personality and Social Psychology. – 1966. – Vol.3, № 5. – P.551–558.
7. Mead G.H. Mind, Self, and Society: From the Standpoint of a Social Behaviorist. – Chicago: University of Chicago Press, 1934. – P.135–164.
8. Усмон Азим. Сайланма. – Тошкент.: Шарқ нашриёт-матбаа концерни, 1995. – Б.383.
9. Норматов У. Адабиётимизнинг ярим асри // Ижод эстафетаси ишончли қўлларда. – Тошкент, 1967.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.