O‘ZBEK VA RUS TILLARIDA MEDIADISKURSNING SOTSIOLINGVISTIK XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18iB.1687Keywords:
mediadiskurs, sotsiolingvistika, o‘zbek tili, rus tili, mediamatn, ijtimoiy omillar, til taraqqiyoti, neologizm, o‘zlashma so‘zlar, kommunikativ strategiya.Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek va rus tillarida mediadiskursning sotsiolingvistik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Mediadiskurs zamonaviy jamiyatda axborot almashinuvi, ijtimoiy fikrni shakllantirish, madaniy qadriyatlarni targ‘ib qilish hamda til birliklarining yangilanishi jarayonida muhim kommunikativ maydon sifatida namoyon bo‘ladi. Maqolada o‘zbek va rus mediadiskursida ijtimoiy omillar, auditoriya ehtiyoji, globallashuv, raqamli kommunikatsiya, yoshlar nutqi, siyosiy-ijtimoiy jarayonlar va madaniyatlararo aloqalarning til vositalariga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, mediadiskursda neologizmlar, o‘zlashma so‘zlar, terminlar, qisqartmalar, baholovchi birliklar, ekspressiv ifodalar hamda rasmiy va norasmiy uslub unsurlarining qo‘llanishi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek va rus tillaridagi mediadiskurs til taraqqiyotining faol maydoni bo‘lib, unda sotsiolingvistik omillar tilning leksik, uslubiy va pragmatik jihatdan rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada o‘zbek va rus tillaridagi mediadiskursning shakllanishi hamda rivojlanishida sotsiolingvistik omillarning o‘rni yoritilib, ommaviy axborot vositalari tilida yuz berayotgan leksik, uslubiy va pragmatik o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Shuningdek, media makonida globallashuv va raqamlashtirish jarayonlari ta’sirida yuzaga kelayotgan yangi kommunikativ tendensiyalar, auditoriyaga yo‘naltirilgan nutq strategiyalari hamda milliy-madaniy identifikatsiyaning til vositalari orqali ifodalanish mexanizmlari qiyosiy jihatdan ko‘rib chiqiladi. O‘zbek va rus mediadiskursida til me’yorlari, internet kommunikatsiyasi, publitsistik uslub va so‘zlashuv nutqi elementlarining o‘zaro integratsiyasi zamonaviy media tilining asosiy rivojlanish yo‘nalishlaridan biri sifatida baholanadi. Tadqiqot natijalari mediadiskursning til taraqqiyoti, ijtimoiy ong va kommunikativ madaniyat shakllanishidagi o‘rnini aniqlashga xizmat qiladi hamda medialingvistika va sotsiolingvistika sohalaridagi ilmiy izlanishlarni boyitadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Добросклонская Т.Г. Медиалингвистика: системный подход к изучению языка СМИ: современная английская медиаречь. – М.: Флинта: Наука, 2008. – 263 с.
2. Fairclough N. Media Discourse. – London: Edward Arnold, 1995. – 224 p.
3. Bell A. Language Style as Audience Design // Language in Society. – 1984. – Vol. 13. – № 2. – P. 145–204.
4. Labov W. Sociolinguistic Patterns. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1973. – 344 p.
5. Fairclough N. Analysing Discourse: Textual Analysis for Social Research. – London; New York: Routledge, 2003. – 270 p.
6. Suprun L., Yanenko M., Petruchak L., Vasilyeva V., Tamazian G. A Systematic Approach to the Media Language Study Based on Media Linguistics // Revista EntreLinguas. – 2021. – Vol. 7. – № esp. 4. – P. 321–336.
7. Клушина Н.И. Стилистика публицистического текста. – М.: МедиаМир, 2008. – 244 с.
8. Карасик В.И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Волгоград: Перемена, 2002. – 477 с.
9. Володина М.Н. Язык средств массовой информации. – М.: Академический проект, 2008. – 760 с.
10. Солганик Г.Я. Стилистика текста. – М.: Флинта: Наука, 2018. – 256 с.
11. Шейгал Е.И. Семиотика политического дискурса. – Волгоград: Перемена, 2004. – 368 с.
12. McQuail D. McQuail's Mass Communication Theory. – 6th ed. – London: Sage Publications, 2010. – 632 p.
13. Кубрякова Е.С. Язык и знание: На пути получения знаний о языке. – М.: Языки славянской культуры, 2004. – 560 с.
14. Почепцов Г.Г. Теория коммуникации. – М.: Рефл-бук; К.: Ваклер, 2001. – 656 с.
15. Чернявская В.Е. Дискурс власти и власть дискурса: проблемы речевого воздействия. – М.: Флинта, 2012. – 184 с.
16. Мансуров Н.С. Медиалингвистика ва оммавий коммуникация тили. – Тошкент: Tafakkur, 2021. – 256 б.
17. Миртожиев М.М. Ҳозирги ўзбек тили лексикологияси. – Тошкент: Ўқитувчи, 2000. – 192 б.
18. Маматов А.Э. Ўзбек тилининг лингвомаданий хусусиятлари. – Тошкент: Fan, 2019. – 280 б.
19. Сафаров Ш.С. Прагмалингвистика. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2008. – 300 б.
20. Йўлдошев Б. Ўзбек медиаматнларининг лингвопрагматик хусусиятлари // Ўзбек тили ва адабиёти. – 2022. – № 4. – Б. 45–53.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.