SHARQ VA G‘ARB ADABIYOTIDA XRONOTOP KONSEPSIYASINING MENTALITET BILAN BOG‘LIQLIGI (Ulug‘bek Hamdam va Kafka qiyosida)
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18i.1568Keywords:
xronotop, makon va zamon, mentalitet, Sharq adabiyoti, G‘arb adabiyoti, qiyosiy tahlil, modernizm, ichki monolog, begonalashuv, absurdlik, badiiy tafakkur, Ulug‘bek Hamdam, Franz KafkaAbstract
Ushbu maqolada Sharq va G‘arb adabiyotida xronotop konsepsiyasining shakllanishi va uning milliy mentalitet bilan uzviy bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda makon va zamon kategoriyalarining badiiy ifodasi yozuvchilarning dunyoqarashi, madaniy qadriyatlari hamda tarixiy tajribasi bilan qanday uyg‘unlashishi yoritiladi. Xususan, o‘zbek yozuvchisi Ulug‘bek Hamdam asarlaridagi xronotop Sharqona tafakkur — ruhiy kechinmalar, ichki monologlar va ma’naviy izlanishlar orqali namoyon bo‘lishi bilan tavsiflanadi. Shuningdek, G‘arb modernistik adabiyotining yorqin vakili Franz Kafka ijodida xronotopning fragmentarligi, begonalashuv va absurdlilik bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Kafka asarlarida makon va zamon ko‘pincha subyektiv idrok mahsuli sifatida berilib, insonning ichki iztiroblari va jamiyat bilan ziddiyatini ifodalaydi. Maqolada ushbu ikki adib ijodi qiyosiy o‘rganilib, xronotopning milliy mentalitetni aks ettirishdagi roli ochib beriladi hamda Sharq va G‘arb adabiy tafakkuri o‘rtasidagi umumiylik va farqlar aniqlanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Karimov B. Adabiyotshunoslik nazariyasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2021. – 256 b.
2. Yo‘ldoshev Q. Badiiy tafakkur va zamon talqini. – Toshkent: Fan, 2020. – 198 b.
3. Rasulov A. Zamonaviy o‘zbek adabiyoti muammolari. – Toshkent: Universitet, 2022. – 220 b.
4. Normatov U. Adabiyot nazariyasi va tahlil masalalari. – Toshkent: Tafakkur, 2021. – 240 b.
5. Xudoyberdiyev E. Badiiy matn poetikasi. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2023. – 210 b.
6. Tohirov S. Qiyosiy adabiyotshunoslik asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 176 b.
7. Ergashev M. Adabiy jarayon va modernizm. – Toshkent: Innovatsiya, 2022. – 232 b.
8. Abdug‘afurov I. Badiiy makon va zamon talqini. – Toshkent: Akademiya, 2021. – 190 b.
9. Rahimov D. Adabiyot va mentalitet. – Toshkent: Ma’naviyat, 2023. – 205 b.
10. Saidov H. O‘zbek nasrida psixologizm. – Toshkent: Fan, 2020. – 184 b.
11. Qodirova N. Zamonaviy adabiyotda xronotop masalasi. – Toshkent: Universitet, 2022. – 200 b.
12. Jo‘rayev F. Sharq va G‘arb adabiy aloqalari. – Toshkent: Yangi nashr, 2021. – 168 b.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.