ESHITISHDA NUQSONI BOʻLGAN BOLALARNING TABIATSHUNOSLIK KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYASI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18i.1562Keywords:
maxsus ta’lim, eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar, tabiatshunoslik, kompetensiyaviy yondashuv, inklyuziv ta’lim, vizual ta’lim, PISA, pedagogik texnologiyalar, ekologik ta’limAbstract
Mazkur maqolada O‘zbekistonda ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar hamda “yashil iqtisodiyot” yo‘nalishidagi tashabbuslarning ta’lim jarayoniga integratsiyasi yoritilgan. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda tabiatshunoslik kompetensiyalarini rivojlantirishning pedagogik-metodik asoslari, inklyuziv va kompetensiyaviy yondashuvlar tahlil qilingan. Maxsus maktablarda vizual ta’lim vositalari, amaliy faoliyat, differensial yondashuv hamda PISA elementlarini qo‘llash samaradorligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari maxsus ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarning ijtimoiy moslashuvini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, maqolada eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning psixofiziologik xususiyatlari inobatga olingan holda tabiatshunoslik fanini o‘qitishning o‘ziga xos jihatlari yoritilgan. Ta’lim jarayonida kommunikativ muhitni samarali tashkil etish, vizual-idrokiy faoliyatni faollashtirish hamda o‘quvchilarning mustaqil izlanish ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari asosida maxsus ta’lim amaliyotiga joriy etish mumkin bo‘lgan innovatsion yondashuvlar taklif etilib, ularning pedagogik samaradorligi asoslab berilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Zikov S.A., Zykova T.S. Surdopedagogika va maxsus ta’lim metodikasi. – Moskva: Pedagogika, 2018.
2. Обухова Т.И. Психокоррекционные и развивающие игры для детей с нарушением слуха. – Минск, 2007.
3. Речицкая Н.С. Формирование учебной деятельности младших школьников с нарушением слуха. – М.: Владос, 2005.
4. Тигранова Л.И. Развитие логического мышления детей с недостатками слуха. – М.: Просвещение, 1991
5. Зыкова Т.С. Методика обучения предметно-практической деятельности глухих школьников. – М.: Академия, 2002
6. Рау М.Ю. Изобразительная деятельность в системе коррекционного обучения глухих школьников. – М., 1984.
7. Мартышенко Е.Н. Развитие познавательной активности глухих детей. – М., 1995.
8. Колмакова И.В. Формирование экологических представлений у детей с нарушением слуха. – Екатеринбург, 2001
9. Николаева Л.В. Особенности формирования представлений о живой природе у детей с нарушением слуха. – СПб., 2003.
10. Рау Ф.Ф. Устная речь глухих. – М.: Педагогика, 1973.
11. Слезина Н.Ф. Формирование произношения у глухих школьников. – М.: Просвещение, 1984.
12. Волкова К.А. Методика обучения глухих детей произношению. – М.: Владос, 2008.
13. Кузьмичева Е.П. Методика развития слухового восприятия глухих учащихся. – М.: Просвещение, 1991.
14. Гилевич И.М. Дети с отклонениями в развитии. – М.: Аркти, 1997.
15. Яхнина Е.З. Обучение глухих детей музыке и движению. – М.: Владос, 2003.
16. Тарасова В.В. Формирование естественнонаучных понятий у учащихся с нарушением слуха. – М., 1999.
17. Piaget J. The Construction of Reality in the Child. – New York: Basic Books, 1954
18. Reed S.K. Cognition: Theories and Applications. – Wadsworth, 2012.
19. Rieser R. Implementing Inclusive Education: A Commonwealth Guide. – Commonwealth Secretariat, 2008.
20. Power D.J. Deaf and Hard of Hearing Students in Inclusive Settings. – Gallaudet University Press, 2004.
21. Tucker G.R. A Global Perspective on Bilingualism and Bilingual Education. – Carnegie Mellon, 1999.
22. Marschark M. Educating Deaf Children: Foundations, Strategies, and Outcomes. – Oxford, 2002.
23. Paul P.V. Language and Deafness. – Jones & Bartlett Learning, 2008.
24. Quigley S. The Education of Deaf Children. – London, 1984.
25. Kluwin T.N. The Social Context of Deaf Education. – Lawrence Erlbaum Associates, 1992.
26. Qodirova F.U. Maxsus ta’limni modernizatsiya qilishning pedagogik asoslari. Monografiya. – T.: Fan, 2012.
27. Mamarajobova Z.N. Maxsus maktablar uchun "Atrofimizdagi olam" fanidan o‘quv-metodik majmua. – T., 2014.
28. Hamidova M.P. Kar va zaif eshituvchi o‘quvchilarda nutq o‘stirish metodikasi. – T.: TDPU, 2008.
29. Nurkeldiyeva D.A. Inklyuziv ta’limning psixologik-pedagogik jihatlari. – T., 2015.
30. Amirsaidova Sh.M. Defektologiyaning zamonaviy muammolari. – T.: Chulpon, 2011.
31. Mo‘minova L.R. Logopediya. Darslik. – T.: Fan va texnologiya, 2014.
32. Ayupova M.Y. Logopediya. – T.: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2007.
33. Fayziyeva U.Y. Maxsus maktab o‘quvchilarini ijtimoiy hayotga moslashtirish. – T., 2016.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.