UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA BOSHLANG'ICH SINF O‘QUVCHILARI SALOMATLIGINI SHAKLLANTIRUVCHI TURMUSH TARZI OMILLARINI GIGIYENIK BAHOLASH
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v16i.1469Keywords:
sog‘lom turmush tarzi, gigiyenik baholash, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari, jismoniy faollik, ovqatlanish madaniyati, shaxsiy gigiyena, ta’lim muhiti, sog‘lomlashtirish, maktab gigiyenasi, salomatlik omillari.Abstract
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida boshlang‘ich sinf o‘quvchilari salomatligini shakllantiruvchi turmush tarzi omillari gigiyenik jihatdan baholangan. Tadqiqot Andijon viloyati Buloqboshi tumanidagi 26-umumta’lim maktabida 1-4-sinfda tahsil olayotgan 110 nafar o‘quvchi ishtirokida o‘tkazilgan. Tadqiqot davomida jismoniy faollik, ovqatlanish tartibi, shaxsiy gigiyena, dam olish rejimi hamda o‘quv muhitining sanitariya-gigiyenik sharoitlari o‘rganilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, o‘quvchilarda jismoniy faollik yetarli emas, ovqatlanish tartibida nomuvofiqliklar mavjud, bo‘sh vaqt esa asosan passiv mashg‘ulotlar bilan o‘tkaziladi. Maktab muhiti va o‘quv yuklamalarining gigiyenik me’yorlarga to‘liq mos emasligi bolalar sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqot natijalari sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, gigiyenik tarbiya ishlarini kuchaytirish va maktab muhitini sog‘lomlashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. American Sleep Association (ASA). Sleep recommendations for school-age children. Washington, 2020. – S- 11
2. Antropova M.V. (Психогигиенические аспекты формирования здорового образа жизни школьников). — Москва: Просвещение, 2000. — S-196
3. Averina S.V. (2010). Gigiенicheskaya otsenka faktorov obraza zhizni detey mladshego shkolnogo vozrasta. — Krasnoyarsk davlat tibbiyot universiteti dissertatsiyasi. — S-11-26
4. Baranov, A. A., & Kuchma, V. R. (Гигиенические основы здорового образа жизни школьников). — Москва: Медицина, 2009. — S-248 .
5. Bartholomew JB, Golaszewski NM, Jowers E, Korinek E, Roberts G, Fall A, et al. Active learning improves on-task behaviors in 4th grade children. Prev Med. 2018;111: S-49–54.
6. Finnish National Agency for Education (FNA). Active Classroom Concept Report. Helsinki, 2020. –S- 48.(83)
7. Grieco LA, Jowers EM, Errisuriz VL, Bartholomew JB. Physically active vs. sedentary academic lessons: a dose response study for elementary student time on task. Prev Med. 2016;89: S-98–103
8. Hojimurodova G‘.X. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining gigienik tarbiyasi. Toshkent: Fan, 2020. – S-58
9. Кукушкин В.С. Школа и здоровье детей: санитарно-гигиенические аспекты образовательного процесса. Москва: Просвещение, 2009. – S- 47–56
10. Leontyeva, I. S. (Гигиеническая оценка образовательной среды начальной школы.) (V.R. Kuchma, 2005; L.M. Sukhareva, 2002, 2006; M.I. Stepanova, 2006) — Москва: Академия, 2009. — S-140
11. Mironova, E. V. (Факторы, влияющие на состояние здоровья младших школьников). — Дисс. канд. мед. наук. — Москва, 2010. — S-168 .
12. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Bolalar salomatligini monitoring natijalari. Toshkent, 2022. – S-29
13. O‘zbekiston Respublikasi “SanPiN 0267-09” gigienik qoidalari. Toshkent, 2019. – S-37
14. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining 2016-yil 22-dekabrda tasdiqlangan SanQvaM №0341-16 “Umumta’lim maktablarida ta’lim jarayonini tashkil etishga qo‘yiladigan sanitariya-gigiyena talablari”. S-25
15. Рапопорт И.К., Нечаева Н.А. Гигиена детей и подростков. Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2008. – S-112–118
16. Riley N, Lubans DR, Morgan PJ, Young M. Outcomes and process evalu‑ ation of a programme integrating physical activity into the primary school mathematics curriculum: the EASY minds pilot randomised controlled trial. J Sci Med Sport. 2015;18(6): 656–S-61.
17. Smith M., Hammel J. Child health behavior and lifelong outcomes. Oxford Press, 2021. –S- 27
18. World Health Organization. Global recommendations on physical activity for children. Geneva, 2021. – S- 3
19. Zaytseva,O.V. (Комплексная оценка факторов, влияющих на здоровье детей младшего школьного возраста). (M.V. Antropova, 2000; L.Yu. Volkova, 2011; S.G. Churkin, 2005) — Российский педиатрический журнал, №5, 2008. — S- 21–25.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.