ALOHIDA TA’LIM EHTIYOJLARI BO‘LGAN BOLALAR BILAN ISHLASHNING O’ZIGA XOS YONDASHUVLARI
- Authors
-
-
Dildora Nazarova
Oriental universiteti “Uzluksiz ta’lim pedagogikasi” kafedrasi professori, pedagogika fanlari nomzodi.
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Ushbu maqola alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalar bilan ishlashda psixologik yondashuvlarning samaradorligini tahlil qiladi. Unda bunday bolalarning psixologik holati o‘rganilib, ularning rivojlanishini qo‘llab-quvvatlashda qo‘llaniladigan samarali psixologik usullar va strategiyalar yoritiladi. Psixologik yondashuvlar o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda, ta’lim jarayonini yengillashtirish, o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirish, ijtimoiy va emotsional holatni yaxshilashda muhim rol o‘ynashi ta’kidlanadi. Maqolada shuningdek, alohida ehtiyojlarga ega bolalarga moslashtirilgan ta’lim metodlari, pedagogik strategiyalar, psixologik yordam shakllari va rivojlanish bosqichlariga mos psixoterapevtik usullar haqida batafsil ma’lumot beriladi. Bolalar bilan ishlashda psixologlar, o‘qituvchilar va ota-onalar o‘rtasidagi hamkorlikning ahamiyati alohida ko‘rsatib o‘tiladi. Maqola ta’lim muassasalarining psixologik resurslaridan foydalanish orqali bunday bolalarga samarali ta’lim berish imkoniyatlarini ham ochib beradi. Mazkur tadqiqotda alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarning individual psixologik xususiyatlarini hisobga olgan holda ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etishning samarali mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, bolalarning bilish jarayonlari, emotsional-irodaviy rivojlanishi, kommunikativ ko‘nikmalari va ijtimoiy moslashuvini qo‘llab-quvvatlashda individual yondashuv, inklyuziv ta’lim tamoyillari hamda pedagogik-psixologik hamkorlikning ahamiyati asoslangan. Tadqiqot natijalari alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun qulay, xavfsiz va rivojlantiruvchi ta’lim muhitini shakllantirishga xizmat qiladi.
- References
-
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent, 2023.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni: 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
3. O‘zbekiston Respublikasining “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonuni: 2020-yil 15-oktabr, O‘RQ-641-son // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori: 2020-yil 13-oktabr, PQ-4860-son.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni: 2019-yil 29-aprel, PF-5712-son.
6. Broderick A., Mehta-Parekh H., Reid D. Differentiating Instruction for Disabled Students in Inclusive Classrooms // Theory Into Practice. – 2005. – Vol. 44, No. 3. – P. 194–202.
7. Florian L., Black-Hawkins K. Exploring Inclusive Pedagogy // British Educational Research Journal. – 2011. – Vol. 37, No. 5. – P. 813–828.
8. Booth T., Ainscow M. Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. – 3rd ed. – Bristol: Centre for Studies on Inclusive Education, 2011.
9. UNESCO. The Salamanca Statement and Framework for Action on Special Needs Education. – Paris: UNESCO, 1994.
10. United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities. – New York: United Nations, 2006.
11. Dewsbury B., Brame C. Inclusive Teaching // CBE—Life Sciences Education. – 2019. – Vol. 18, No. 2. – Article ES2.
12. Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1979.
13. CAST. Universal Design for Learning Guidelines. – Version 3.0. – 2024.
14. Mo‘minova L.R., Nazarova D.A. Inklyuziv va maxsus ta’lim atamalarining izohli lug‘ati. – Toshkent: Lesson Press, 2021.
15. Nazarova D.A. Inklyuziv ta’lim asoslari. – Toshkent: Lesson Press, 2022.
16. Nazarova D.A. Aspects of Orientation of Students of the Professional Development Courses in the Direction Managers of Educational Institutions' to the Effective Organization of Inclusive Education // European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences. – 2020. – Vol. 8, No. 8. – P. 7–12.
17. Nazarova D.A. Issues of Involving Children with Hearing Impairments in Inclusive Education // European Journal of Agricultural and Rural Education. – 2021. – Vol. 2, No. 12. – P. 149.
- Downloads
- Published
- 2026-11-09
- Section
- Maqolalar
- License
-
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
