RAUF PARFI SHE’RIYATIDA ERKINLIK KONSEPSIYASINING BADIIY TALQINI
- Authors
-
-
Muattar Umrzakova
Qo‘qon universiteti Andijon filiali o‘qituvchisi.
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Ushbu maqolada XX asrning ikkinchi yarmi va XXI asr boshlaridagi o‘zbek she’riyatining yirik vakili Rauf Parfi ijodida erkinlik konsepsiyasining badiiy talqini o‘rganiladi. Tadqiqotda erkinlikning shaxsiy-ruhiy, milliy-ijtimoiy va estetik-poetik ko‘rinishlari o‘zaro bog‘liq ma’no qatlamlari sifatida tahlil qilinadi. Shoirning “Ona Turkiston” to‘plamidagi “Og‘riq”, “Siyovush faryodi”, “Turkiston yodi”, “Shamollar”, “Bitiktosh”, “So‘zlar”, “Usmon Nosir” va “Ona tilim” asarlari asosiy badiiy material sifatida tanlangan. Mazkur matnlarda Vatan, ona til, tarixiy xotira, so‘z, shamol, yo‘l, osmon, tosh va yurak obrazlarining erk g‘oyasini voqelantirishdagi funksiyasi ochib beriladi. Lirik “men”ning faqat individual kechinmani emas, balki xalqning tarixiy taqdirini o‘z zimmasiga oluvchi ma’naviy subyekt sifatida shakllanishi tadqiqotning markaziy masalalaridandir. Shoir poetikasida erkinlik bir yoqlama tantanavor g‘oya bo‘lib qolmay, iztirob, vijdoniy mas’uliyat, ichki qarshilik, intilish va umid bilan murakkab munosabatda namoyon bo‘lishi asoslanadi. “Shamollar”dagi dinamik metafora, “Bitiktosh”dagi tarixiy xotira timsoli hamda “Ona tilim”dagi til va o‘zlik birligi badiiy-estetik jihatdan izohlanadi. Tadqiqotda matnga tayangan germenevtik, kontekstual, semantik-stilistik va motiv tahlili usullaridan foydalaniladi. Natijada Rauf Parfi she’riyatida erkinlik mazmuni shaxsning ruhiy mustaqilligi, millatning tarixiy o‘zligini anglashi va badiiy so‘zning mustaqil pozitsiyasi kesishgan nuqtada shakllanishi ko‘rsatiladi. Maqolada erkinlikni faqat ijtimoiy-siyosiy shior sifatida talqin qilish shoirning poetik tafakkuri murakkabligini to‘liq ochib bera olmasligi ta’kidlanadi.
- References
-
1. Parfi, R. Ona Turkiston: she’rlar to‘plami. 1993-yildagi to‘plamning elektron nusxasi. Ziyouz.com kutubxonasi. URL: https://www.ziyouz.com/books/uzbek_zamonaviy_sheriyati/Rauf%20Parfi.%20Ona%20Turkiston.pdf
2. Parfi, R. Sakina: saylanma. – Toshkent: Muharrir, 2013.
3. Fazliddin, B. Rauf Parfi she’riyatida shamol obrazi // Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. – 2018. – 1-jild, 1-son. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/513854
4. Fazliddin, B. So‘z saltanati (Rauf Parfi poetik olamiga bir nazar) // Xurshid Davron kutubxonasi. – 27.03.2016. URL: https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/behzod-fazliddin-soz-saltanati-rauf-parfi-poetik-olamiga-bir-nazar.html
5. To‘laboyev, O. O. Rauf Parfi she’riyati poetikasi: avtoreferat. – 2026. ZiyoNET kutubxonasi. URL: https://library.ziyonet.uz/book/145748
6. Xayrullayeva, M. Rauf Parfi she’riyatida inson va tabiat tasviri // Eurasian Journal of Social Sciences, Philosophy and Culture. – 2023. – 3-jild, 5-son, 2-qism. – B. 18–22. URL: https://www.in-academy.uz/index.php/EJSSPC/article/view/7734
7. Ibodova, M. Rauf Parfi so‘z orqali ozodlikni yaratgan shoir // Integration of Education and Science: Global Challenges and Solutions. – 2025. – 1-jild, 1-son. – B. 96–98. URL: https://worldconferences.us/index.php/iesg/article/view/32
8. Turkistonim kabi yonar u... Rauf Parfi she’riyatida inson orzusi, jamiyat ideali va ozodlik talqini // Oyina.uz. – 07.02.2024. URL: https://oyina.uz/uz/article/2477
9. Oltinbekov, O. Rauf Parfining adabiy-estetik qarashlari. – Toshkent: Muharrir, 2013.
10. O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi. To‘laboyev Olim Oltinovichning “Rauf Parfi she’riyati poetikasi” mavzusidagi DSc dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon. URL: https://www.oak.uz/index.php/pages/29373
- Downloads
- Published
- 2026-10-05
- Section
- Maqolalar
- License
-
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
