Kokand university

TURIZM XIZMATLARI EKSPORTINI STATISTIK BAHOLASHNING MAVJUD METODLARI VA ULARNING KAMCHILIKLARI

Authors
  • Yulduzxon Sultonova

    Qo‘qon universiteti “Raqamli texnologiyalar va matematika” kafedrasi i.f.f.d (PhD), v.b dotsent.

Keywords:
Array
Abstract

Mazkur maqolada turizm xizmatlari eksportini statistik baholashning O‘zbekistonda va xalqaro amaliyotda qo‘llanilayotgan mavjud metodlari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi – milliy Turizm yordamchi hisobi (TSA) tizimi, to‘lov balansi (BPM6) metodologiyasi hamda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Butunjahon turizm tashkiloti (UNWTO) tomonidan qo‘llaniladigan xalqaro standartlarni qiyosiy tahlil qilish va ular o‘rtasidagi nomuvofiqliklarni aniqlashdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi sifatida qiyosiy tahlil, o‘zaro tekshirish va dinamik qatorlar tahlili usullaridan foydalanilgan. O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasining 2019–2024–yillar uchun TSA ma’lumotlari, UNWTO ma’lumotlar bazasi hamda BMTning barqaror rivojlanish maqsadlari ko‘rsatkichlari solishtirilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, turizmning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi bo‘yicha bir xil davr uchun milliy va xalqaro manbalarda 0,1–0,3 foiz bandga yetuvchi tafovutlar mavjud, shuningdek milliy statistika tizimida bir xil ko‘rsatkichning turli identifikatsiya kodlari ostida sal farqli qiymatlarda e’lon qilinishi, mintaqaviy kesimda turizmga oid ma’lumotlarning yo‘qligi va ma’lumotlarni e’lon qilishdagi vaqt lagi kabi metodologik kamchiliklar aniqlandi. Tadqiqot xulosalari turizm statistikasi tizimini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

References

1. Ntibanyurwa, A. (2006). Tourism as a factor of development. WIT Transactions on Ecology and the Environment, 97, 3–12.

2. Lejárraga, I., & Walkenhorst, P. (2013). Economic policy, tourism trade and productive diversification (CEPII Working Paper No. 2013–07). CEPII.

3. Brau, R., Lanza, A., & Pigliaru, F. (2003). How fast are tourism countries growing? The cross–country evidence (CRENoS Working Paper No. 2003/12). Centre for North South Economic Research.

4. Smeral, E. (2006). Tourism satellite accounts: A critical assessment. Journal of Travel Research, 45(1), 92–98.

5. Libreros, M., Massieu, A., & Meis, S. (2006). Progress in tourism satellite account implementation and development. Journal of Travel Research, 45(1), 83–91.

6. Jones, C., & Munday, M. (2010). Tourism satellite accounts for regions? A review of development issues and an alternative. Economic Systems Research, 22(4), 341–358.

7. Frenţ, C. (2023). Regionalizing a tourism satellite account: A top–down approach based on existing data sources. Argumenta Oeconomica, 1(50), 205–226.

8. Riera i Prunera, C., Artís Ortuño, M., Cortés–Jiménez, I., & Pulina, M. (2009). Tourism and exports as a means of growth (IREA Working Paper No. IR09/10). University of Barcelona, Research Institute of Applied Economics.

9. Qasimov, A. G. (n.d.). Tourism export increasing ways. [Nashr ma’lumotlari muallif tomonidan aniqlashtirilishi lozim].

10. OECD. (2018). Tourism trends and policies 2018: Highlights. OECD Publishing.

11. United Nations. (2008). International Recommendations for Tourism Statistics 2008 (IRTS 2008). United Nations Statistics Division.

12. International Monetary Fund. (2009). Balance of Payments and International Investment Position Manual (6th ed., BPM6). IMF.

13. World Tourism Organization (UNWTO). (2024). UNWTO Tourism Dashboard: Methodological notes. UNWTO.

14. World Bank. (2024). World Development Indicators. https://data.worldbank.org

15. O‘zbekiston Respublikasi qonuni. (2019). Turizm to‘g‘risida: O‘RQ–549–son, 2019–yil 18–iyul (keyingi tahrirlar bilan). 6–modda.

16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2023). "O‘zbekiston – 2030" strategiyasi to‘g‘risida: PF–158–son Farmon, 2023–yil 11–sentabr.

17. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2025). Turizm yordamchi hisobi ma’lumotlar bazasi, 1.01.06–kodli seriya. https://lib.stat.uz

18. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2026). To‘lov balansi statistikasi (BPM6 standart taqdimot). https://cbu.uz

19. World Travel and Tourism Council (WTTC). (2019). Travel & Tourism: Economic Impact 2019. WTTC.

Published
2026-10-05
Section
Maqolalar
License

Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

How to Cite

TURIZM XIZMATLARI EKSPORTINI STATISTIK BAHOLASHNING MAVJUD METODLARI VA ULARNING KAMCHILIKLARI. (2026). QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 19(B), 149-154. https://doi.org/10.54613/2ftsny35