ZAMONAVIY MEDIADISKURSDA IJTIMOIY MASOFANI IFODALOVCHI LINGVISTIK VOSITALAR
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1812Keywords:
ijtimoiy masofa, mediadiskurs, sotsiolingvistika, pragmatika, murojaat shakllari, nutq etiketi, ommaviy axborot vositalari, lingvomadaniyat.Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy mediadiskursda ijtimoiy masofa kategoriyasining lingvistik ifodalanish vositalari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda ijtimoiy masofaning leksik, grammatik va pragma-uslubiy sathlardagi ifodalanish mexanizmlari aniqlanadi, jumladan, murojaat shakllari, unvon va lavozim nomlari, olmoshlar tizimi, fe’l shakllaridagi ehtirom kategoriyasi hamda kommunikativ strategiyalar tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari ijtimoiy masofaning mediadiskursda nafaqat til vositalari, balki janr, platforma va auditoriya omillari bilan ham belgilanadigan dinamik hodisa ekanligini tasdiqlaydi. Maqolada ijtimoiy masofaning mediadiskursdagi namoyon bo‘lishi rasmiy matbuot, intervyu, teleko‘rsatuv, onlayn nashrlar va ijtimoiy tarmoqlar materiallari asosida yoritiladi. Tahlil jarayonida kommunikantlarning ijtimoiy maqomi, yoshi, kasbiy mavqei, kommunikativ maqsadi va auditoriya bilan munosabati kabi omillarning til birliklarini tanlashga ta’siri aniqlanadi. Shuningdek, an’anaviy nutq etiketi vositalari bilan raqamli kommunikatsiyaga xos norasmiy va interaktiv birliklarning o‘zaro munosabati ochib beriladi. Mediadiskursda ijtimoiy masofaning o‘zgaruvchanligi kommunikativ vaziyat, media platformasi va janr xususiyatlari bilan bog‘liq holda izohlanib, lingvistik vositalarning nafaqat hurmat va rasmiylikni, balki yaqinlik, solidaritet, institutsional mavqe va guruhlararo chegaralanishni ifodalashdagi imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Simmel,G. Soziologie: Untersuchungen über die Formen der Vergesellschaftung. – Leipzig: Duncker & Humblot, 1908. – 576 S.
2. Bogardus,E.S. Measuring Social Distances // Journal of Applied Sociology, 1925. – Vol. 9. – P. 299–308.
3. Labov,W. The Social Stratification of English in New York City. – Washington, D.C.: Center for Applied Linguistics, 1966. – 655 p.
4. Brown, P., Levinson, S.C. Politeness: Some Universals in Language Usage. – Cambridge: Cambridge University Press, 1987. – 345 p.
5. Hall, E.T. The Hidden Dimension. – New York: Doubleday, 1966. – 217 p.
6. Fairclough,N. Media Discourse. – London: Edward Arnold, 1995. – 214 p.
7. Dijk, T.A. van. News as Discourse. – Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1988. – 200 p.
8. Wodak, R., Meyer, M. (eds.) Methods of Critical Discourse Studies. – London: SAGE, 2015. – 288 p.
9. Добросклонская, Т. Г. Медиалингвистика: системный подход к изучению языка СМИ. – Москва: Флинта, Наука, 2008. – 264 с.
10. Kaрасик, В. И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Волгоград: Перемена, 2002. – 477 с.
11. Aрутюнова, Н.Д. Язык и мир человека. – Москва: Языки русской культуры, 1999. – 896 с.
12. Kрасних, В. В. Этнопсихолингвистика и лингвокультурология. – Москва: Гнозис, 2002. – 284 с.
13. Safarov, Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – 320 b.
14. Mahmudov, N. Til va madaniyat. – Toshkent: O'zbekiston, 2013. – 256 b.
15. Yo'ldoshev, M. Diskurs tahlili asoslari. – Toshkent: Fan, 2016. – 240 b.
16. Xudoyberganova, D. O'zbek nutq madaniyatida hurmat kategoriyasi. – Toshkent: Tafakkur, 2018. – 198 b.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.