XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA KASBIY TA’LIM MUASSASALARIDA STRATEGIK BOSHQARUV MODELLARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1760Keywords:
kasbiy ta’lim, strategik boshqaruv, xorijiy tajriba, dual ta’lim, kompetensiyaviy yondashuv, ta’lim sifati, raqamli monitoring, mehnat bozori, institutsional modelAbstract
Mazkur maqolada kasbiy ta’lim muassasalarida strategik boshqaruv modellarini xorijiy tajribalar asosida takomillashtirishning nazariy, institutsional va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Strategik boshqaruvning an’anaviy ma’muriy boshqaruvdan farqli jihatlari ochib berilib, uning mehnat bozori ehtiyojlarini prognozlash, ta’lim dasturlarini kompetensiyaviy yondashuv asosida yangilash, pedagogik salohiyatni rivojlantirish, manfaatdor tomonlar bilan institutsional hamkorlikni kuchaytirish, raqamli monitoringni yo‘lga qo‘yish va ichki sifat kafolati mexanizmlarini takomillashtirish bilan uzviy bog‘liqligi asoslangan. Germaniya dual ta’lim modeli, Singapur SkillsFuture konsepsiyasi, Finlyandiyaning moslashuvchan kasbiy ta’lim boshqaruvi, Janubiy Koreyaning texnologik innovatsiyalarni ta’lim jarayoniga integratsiya qilish tajribasi hamda Buyuk Britaniyaning strategik sifatni boshqarish mexanizmlari qiyosiy tahlil qilingan.
Xorijiy tajribalar asosida kasbiy ta’lim muassasasi strategiyasini shakllantirishda ish beruvchilar, pedagoglar, o‘quvchilar, mahalliy hamjamiyat va boshqa manfaatdor tomonlarning ishtirokini ta’minlash muhim boshqaruv omili sifatida belgilangan. Shuningdek, strategik rejalashtirishni muntazam monitoring, raqamli ma’lumotlar tahlili va tashqi muhitdagi o‘zgarishlarga mos ravishda strategik maqsadlarni qayta ko‘rib chiqish mexanizmlari bilan uyg‘unlashtirish zarurligi asoslangan. Maqolada uzoq muddatli strategik rejalashtirish va o‘zgaruvchan sharoitlarga tezkor moslashuvni birlashtiruvchi gibrid boshqaruv yondashuvi taklif etilib, uning tarkibida mehnat bozori tahlili, institutsional salohiyatni baholash, kompetensiyaviy o‘quv dasturlarini rivojlantirish, davlat-xususiy sheriklik, raqamli monitoring, ichki sifat kafolati va natijadorlik indikatorlari o‘zaro bog‘langan tizim sifatida talqin qilinadi. Ushbu yondashuv xorijiy modellarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chirish emas, balki ularning samarali elementlarini O‘zbekistonning milliy ta’lim siyosati, hududiy iqtisodiy ehtiyojlari, kasbiy standartlari va mavjud institutsional imkoniyatlari bilan uyg‘unlashtirishga yo‘naltirilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Umarova X. Oliy ta’lim muassasasida strategik boshqaruv tizimini takomillashtirishning zamonaviy tendensiyalari //Green Economy and Development. – Т. 2. – №. 3. – С. 664025.
2. Alimnazarov O. “O‘quvchilarning mustaqil ta’limini tashkil etishda elektron ta’lim resurslaridan foydalanish metodikasi”. O‘zbekistonda xorijiy tillar, 2023, 104–118-betlar. http://dx.doi.org/10.36078/1679550999
3. Mintzberg, H. The Fall and Rise of Strategic Planning. Harvard Business Review, 1994, Vol. 72, No. 1, pp. 107–114.
4. Bryson, J. M. Strategic Planning for Public and Nonprofit Organizations: A Guide to Strengthening and Sustaining Organizational Achievement. 5th ed. Hoboken, NJ: Wiley, 2018.
5. Abdullayev S. Oliy ta’lim muassasalarida boshqaruv tizimini takomillashtirishning ilmiy-metodologik asoslari //World Conference on Agricultural and Earth Sciences. – 2026. – Т. 1. – №. 1. – С. 8-11.
6. Qudratova G. M. Oliy ta’lim muassasalari raqobatbardoshligiga ta’sir qiluvchi omillar //yangi renessansda ilm-fan taraqqiyoti. – 2025. – Т. 1. – №. 1. – С. 254-257.
7. Abdunazarova N. F., Omirzaxovna Y. M. Ta’lim muassasasida kadrlar boshqaruvining mohiyati va tamoyillari //interdiscipline innovation and scientific research conference. – 2026. – Т. 4. – №. 39. – С. 150-155.
8. NASRULLAYEV T. Rahbar kadrlarning strategik boshqaruv kompetentligini takomillashtirishda sun’iy intellektdan foydalanish //«ACTA NUUz». – 2025. – Т. 1. – №. 1.1. – С. 144-146.
9. Xaydarqulova B. Ta’lim xizmatlarini moliyalashtirishda raqamli boshqaruv texnologiyalaridan foydalanish samaradorligini oshirish //Scientific practical conference. – 2025. – Т. 1. – №. 1. – С. 89-92.
10. Kengboyeva M. Oliy ta’lim muassasalarining raqobatbardoshligini boshqarish yo ‘nalishlari //Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting. – 2025. – Т. 5. – №. 11. – С. 128-133.
11. Mirzabayeva G. S., Saidahmedovna G. M. Umumta’lim muassasalarida ta’lim sifatini boshqarish va baholash mexanizmlari //образование и наука в xxi веке. – 2025. – №. 66-1 (том 2).
12. Saloxitdinov S. Oliy ta’lim xizmatlari sifatini baholashning zamonaviy konsepsiyalari va innovatsion mexanizmlari: milliy va xalqaro tajribani taqqoslamali tahlil qilish asosida takomillashtirish yo ‘nalishlari //Academic literature. – 2025. – Т. 1. – №. 1. – С. 1-128.
13. Ismoilova F. Ta’lim xizmatlari bozorida oliy ta’lim muassasalari raqobatbardoshligini oshirishning ahamiyati va tamoyillari //Scientific practical conference. – 2025. – Т. 1. – №. 1. – С. 220-225.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.