FANTASTIK NOMINATSIYA TIZIMI VA BADIIY OLAMNING LEKSIK-SEMANTIK MAYDONLARI (Kazuo Ishiguroning “Never let me go” romani va uning kino talqini misolida)

FANTASTIK NOMINATSIYA TIZIMI VA BADIIY OLAMNING LEKSIK-SEMANTIK MAYDONLARI (Kazuo Ishiguroning “Never let me go” romani va uning kino talqini misolida)

Authors

  • Buviniso Mashrabova Andijon davlat pedagogika instituti assistant o‘qituvchisi, filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD).

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1756

Keywords:

fantastik nominatsiya, leksik-semantik maydon, qayta semantizatsiya, evfemizm, distopiya, badiiy olam, intersemiotik transformatsiya

Abstract

Maqolada Kazuo Ishiguroning “Never Let Me Go” (“Meni hech qachon qo‘yib yuborma”) romanida fantastik badiiy olamni shakllantiruvchi nominativ birliklar va ularning leksik-semantik maydonlari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi umumiste’mol so‘zlarining distopik kontekstda qayta semantizatsiyalanishi, muallif yaratgan institutsional va biotibbiy nomlarning ideologik vazifasi hamda ushbu birliklarning Mark Romanek rejissyorligidagi 2010-yilgi kino talqiniga o‘tish xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Shuningdek, maqolada nominativ birliklarning badiiy olamni konseptual tashkil etishdagi o‘rni, ularning qahramonlar dunyoqarashi va voqelikni idrok etish jarayoniga ta’siri ham yoritiladi. Asardagi “student”, “guardian”, “carer”, “donor”, “donation” va “completion” kabi birliklarning umumtil ma’nosi bilan distopik kontekstdagi mazmuni o‘rtasidagi tafovut aniqlanib, ularning evfemistik, pragmatik va ideologik xususiyatlari ochib beriladi. Shuningdek, nominatsiyalarning institutsional-ta’limiy, biotibbiy-biopolitik, identitet va klonlash, xotira-makon hamda aksiologik-axloqiy leksik-semantik maydonlarga birlashishi ko‘rib chiqiladi. Roman va uning kino talqini qiyosida nominatsiyalarning verbal saqlanishi, vizual konkretlashuvi, semantik qayta ifodalanishi va qisqarishi kabi transformatsiya shakllariga e’tibor qaratiladi. Bunday yondashuv fantastik nominatsiyaning nafaqat til hodisasi, balki badiiy olamning axloqiy va ideologik mazmunini shakllantiruvchi muhim vosita ekanligini ko‘rsatishga xizmat qiladi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Cruse, D. A. (1986). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press.

2. de Villiers, J. H., & Slabbert, M. (2011). Never Let Me Go: Science Fiction and Legal Reality. Literator, 32(3), Article 211. https://doi.org/10.4102/lit.v32i3.211

3. Hutcheon, L. (2013). A Theory of Adaptation (2nd ed.). London: Routledge.

4. Ishiguro, K. (2005). Never Let Me Go. London: Faber and Faber.

5. Jakobson, R. (1959). On Linguistic Aspects of Translation. In R. A. Brower (Ed.), On Translation (pp. 232–239). Cambridge, MA: Harvard University Press.

6. Lehrer, A. (1974). Semantic Fields and Lexical Structure. Amsterdam: North-Holland.

7. Lyons, J. (1977). Semantics (Vols. 1–2). Cambridge: Cambridge University Press.

8. Musial, L. (2018). A Landscape Lullaby? The Function of (Post-)Pastoral Elements in Kazuo Ishiguro’s Never Let Me Go. Satura, 1, 87–101. https://doi.org/10.17879/satura-2018-3146

9. Pandey, A. (2011). ‘Cloning Words’: Euphemism, Neologism and Dysphemism as Literary Devices in Kazuo Ishiguro’s Never Let Me Go. Changing English, 18(4), 383–396. https://doi.org/10.1080/1358684X.2011.630188

10. Romanek, M. (Director). (2010). Never Let Me Go [Film]. DNA Films; Film4; Fox Searchlight Pictures.

11. Ryan, M.-L. (1991). Possible Worlds, Artificial Intelligence, and Narrative Theory. Bloomington: Indiana University Press.

12. Šemelák, M. (2018). The Suffering of Existence in Kazuo Ishiguro’s Never Let Me Go. Ars Aeterna, 10(2), 59–68. https://doi.org/10.1515/aa-2018-0008

13. Stockwell, P. (2000). The Poetics of Science Fiction. Harlow: Longman.

14. Suvin, D. (1979). Metamorphoses of Science Fiction: On the Poetics and History of a Literary Genre. New Haven: Yale University Press.

15. Penguin Random House. (n.d.). Never Let Me Go by Kazuo Ishiguro: Book description and author interview. https://www.penguinrandomhouse.com/books/85609/never-let-me-go-by-kazuo-ishiguro-with-a-new-introduction/

16. Independent Cinema Office. (2010). Never Let Me Go. https://www.independentcinemaoffice.org.uk/films/11184/

Published

2026-08-19

Iqtiboslik olish

Mashrabova, B. (2026). FANTASTIK NOMINATSIYA TIZIMI VA BADIIY OLAMNING LEKSIK-SEMANTIK MAYDONLARI (Kazuo Ishiguroning “Never let me go” romani va uning kino talqini misolida). QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 19(A), 19–22. https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1756
Loading...