GIPSLI TUPROQLAR MIKROBIOSENOZIDA AKTINOMITSETLARNING TUPROQ HOSIL BO‘LISH JARAYONLARIDAGI EKOLOGIK AHAMIYATI

GIPSLI TUPROQLAR MIKROBIOSENOZIDA AKTINOMITSETLARNING TUPROQ HOSIL BO‘LISH JARAYONLARIDAGI EKOLOGIK AHAMIYATI

Authors

  • D.D. Уulchiyeva O‘zMU, 2-kurs magistranti.
  • SH.M Isxoqova O‘zMU dotsenti.

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1461

Keywords:

Gipsli tuproqlar, aktinomitsetlar, mikrobiotsenoz, tuproq hosil bo‘lishi, biologik faollik, organik modda, mikroorganizm, avtomorf

Abstract

Ushbu maqolada gipsli tuproqlar mikrobiosenozida aktinomitsetlarning tarqalishi va tuproq hosil bo‘lish jarayonlaridagi ekologik ahamiyati o‘rganilgan. Tadqiqotlar Jizzax viloyati Zarbdor tumani hududida tarqalgan gipsli bo‘z – o‘tloqi  tuproqlarning 0–15, 15–30 va 30–50 sm qatlamlarida aktinomitsetlar, bakteriyalar va zamburug‘lar soni aniqlandi hamda ularning organik moddalar aylanishiga ta’siri baholandi. Olingan natijalarga ko‘ra, aktinomitsetlar asosan tuproqning yuza qismida uchrab, chuqurlik oshishi bilan ularning soni keskin kamayishi aniqlandi. Gipsli qatlamlarda  aktinomitsetlarning fermentativ faolligi va ekologik va biologik ishtiroki juda ham kamligi kuzatildi. Aktinomitsetlarni gipsli tuproqlarning biologik holatni baholashda qo‘shimcha bioindikator sifatida qo‘llash mumkinligini ko‘rsatadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Abdullaeva Kh. B., Makhkamova D. Yu., Iskhakova Sh. M. The Influence of Gypsum Content and Depth of Location on the Activities of Microorganisms in the Soils of the Studied Area // International Journal of Genetic Engineering.- 2024. - Vol. 12, No. 6. - P. 123-127. -DOI: 10.5923/j.ijge.20241206.11.

2. Atlas R. M., Bartha R. Microbial Ecology: Fundamentals and Applications. -4th ed. -San Francisco : Benjamin Cummings, 2004. - 694 p.

3. Brady N. C., Weil R. R. The Nature and Properties of Soils. - 15th ed. - Boston : Pearson Education, 2017. - 1104 p.

4. Gong X., Zhang Y., Li Z. et al. Construction and Effect Analysis of a Mixed Actinomycete Consortium for Straw Returning to Albic Soil in Northeast China // Microorganisms. - 2025. - Vol. 13, No. 2. - Article 385. - DOI: 10.3390/microorganisms13020385.

5. Paul E. A. Soil Microbiology, Ecology and Biochemistry. - 4th ed. -Amsterdam : Academic Press, 2015. - 598 p.

6. Silva M. L., Norton L. D., Miller P. M. Gypsum accumulation related to groundwater dynamics in arid soils // Geoderma. - 2020. - Vol. 366. -Article 114246.

7. Звягинцев Д. Г. Биология почв. -Москва : Изд-во МГУ, 1991. -304 с.

8. Мирзаев А. А. Гипсли тупроқлар ва уларнинг экологик хусусиятлари.- Тошкент : Фан, 2009. - 180 б.

9. Умаров М. М. Тупроқ микробиологияси. - Тошкент : Ўқитувчи, 1987.- 256 б.

10. Якубов Х. Х. Тупроқ экологияси. - Тошкент : Фан, 2004.- 220 б.

11. Kumar R., Gopal M. Rhizosphere microbiology: diversity, mechanisms and agricultural applications.- New Delhi : Springer, 2015- 312 p.

Published

2026-02-11

Iqtiboslik olish

D.D. Уulchiyeva, & SH.M Isxoqova. (2026). GIPSLI TUPROQLAR MIKROBIOSENOZIDA AKTINOMITSETLARNING TUPROQ HOSIL BO‘LISH JARAYONLARIDAGI EKOLOGIK AHAMIYATI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 17, 100–102. https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1461
Loading...