TALABALARNING YOSHI VA PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI LINGVISTIK KOMPETENSIYANI SHAKLLANTIRISHGA TA’SIRI - Ergashev , Doniyor (QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 2026)
Mazkur maqola talabalarning yoshi hamda psixologik xususiyatlarining lingvistik kompetensiyani shakllantirish jarayoniga ta’sirini kompleks tarzda tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqola doirasida 16–20, 21–25 va 26+ yosh guruhlariga mansub talabalar misolida grammatik aniqlik, leksik boylik, fonologik to‘g‘rilik, nutq ravonligi va diskursiv qobiliyat kabi lingvistik kompetensiyaning asosiy tarkibiy qismlari empirik jihatdan o‘rganildi. Shuningdek, motivatsiya turi (intrinsik va ekstrinsik), nutqiy inhibitsiya, til xavotirlanishi hamda o‘z-o‘ziga ishonch darajasi kabi psixologik omillarning til o‘zlashtirish samaradorligiga ta’siri aniqlashtirildi. Tadqiqot aralash metodologiya asosida olib borilib, so‘rovnomalar (AMTB, FLCAS), og‘zaki va yozma nutq testlari hamda kuzatuv natijalari statistik va tematik tahlil qilindi. Natijalar yosh omilining lingvistik kompetensiya rivojlanishida differensial xarakterga ega ekanligini ko‘rsatdi: yosh talabalar nutqiy faollik va fonologik moslashuvda yuqori natijalarni namoyon etsa-da, grammatik aniqlikda nisbatan past ko‘rsatkichlarga ega; kattaroq yoshdagi talabalar esa tahliliy fikrlash asosida grammatik va leksik kompetensiyada ustunlik qilsa-da, yuqori xavotirlanish va nutqiy qo‘rquv sababli og‘zaki nutqda kamroq faollik ko‘rsatadi. Tadqiqot yosh va psixologik omillar o‘zaro integratsiyalashgan holda lingvistik kompetensiya shakllanishiga ta’sir qilishini ilmiy asosda dalillaydi hamda oliy ta’lim muassasalarida yoshga mos, differensial va psixologik jihatdan qo‘llab-quvvatlovchi til o‘qitish strategiyalarini ishlab chiqish zarurligini asoslaydi.