INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DIREKTIV NUTQIY AKTLARNI IFODALOVCHI VOSITALARNING KOMMUNIKATIV-PRAGMATIK TADQIQI - G‘opporova, Nigoraxon (QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 2025)
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida direktiv nutqiy aktlarning ifodalash usullari va ularning kommunikativ-pragmatik xususiyatlari tahlil qilinadi. Direktiv nutqiy aktlar muloqot jarayonida muhim rol o‘ynab, so‘zlovchi tomonidan tinglovchiga buyruq berish, tavsiya qilish, iltimos yoki majbur qilish kabi maqsadlarda ishlatiladi. Tadqiqotda ushbu nutqiy aktlarning grammatik, semantik va pragmatik jihatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi buyruq, iltimos, maslahat va taklif shakllari hamda ularning muloqotdagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, direktiv aktlarning madaniy va sotsiolingvistik omillarga bog‘liqligi tahlil qilinib, gapiruvchi va tinglovchi o‘rtasidagi ijtimoiy maqom, nutq sharoiti va kommunikativ maqsadlarning ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ingliz tilida direktiv aktlar ko‘pincha yumshoq shakllarda qo‘llanib, iltifot va diplomatik uslublarga asoslanadi. O‘zbek tilida esa nutqiy aktlarning qo‘llanilishi tinglovchining maqomiga bog‘liq bo‘lib, rasmiy va norasmiy shakllar turlicha qo‘llaniladi. Ushbu farqlar tillararo pragmatik tahlil va tarjima jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi.